Czy wywiad może być legalny? Sprawdź czym jest OSINT

Opublikowano: 15 września 2022, ostatnio zaktualizowano: 21 października 2025

Z czym kojarzą się działania wywiadowcze? Najczęściej mówiąc o „wywiadzie” wyobrażamy sobie szpiega działającego pod przykrywką, wykradającego tajne informacje np. z siedziby ambasady. Działanie to jest zwykle niezgodne z obowiązującym prawem. Istotne jest jednak to, że wywiad nie musi być wcale nielegalny. Coraz częściej stosuje się tzw. OSINT czyli biały wywiad. Co warto o nim wiedzieć?

OSINT to skrót od angielskiego wyrażenia open-source intelligence. Oznacza rozpoznanie z ogólnodostępnych źródeł. Jest wykorzystywany przez wiele branż, które poszukują informacji o organizacjach, osobach czy miejscach.

Czym tak naprawdę jest OSINT?

Warto podkreślić, że biały wywiad jest w pełni legalny. Żadna z technik prowadzenia działań osintowych nie łamie prawa i jest oparta na ogólnodostępnych (jednak niekiedy mocno ukrytych) źródłach. Wykorzystuje się ją do prowadzenia działań operacyjnych państwowych, kryminalnych, gospodarczych, a także prywatnych.

OSINT należy także do działań etycznych. Nie uwzględnia informacji intymnych czy danych wrażliwych. Polega wyłącznie na tym, co możemy znaleźć w legalnie dostępnych źródłach różnego rodzaju.

Warto podkreślić, że źródła informacji osintowej mogą być bardzo różne. Wśród nich możemy wymienić między innymi:

• media – zaliczamy do nich głównie prasę, ale też portale internetowe, telewizję czy czasopisma;
• Internet – tutaj przede wszystkim wyszukiwarki i media społecznościowe, ale także BIP w wersji online;
• rejestry publiczne – dane archiwalne, budżety, przesłuchania, przemówienia, biuletyny i wszystko to, co jest dostępne w przestrzeni publicznej;
• dane handlowe – informacje na temat spółek prawa handlowego, sprawozdania finansowe i podobne;
• literaturę – wiele rodzajów wydawnictw, w tym szczególnie biografie czy autobiografie, które są sporym kompendium wiedzy oraz encyklopedie i podobne.

Praktycznie wszystkie źródła, które są powszechnie dostępne, jawne i legalne należą do OSINTu.

Jakiego rodzaju dane możemy pozyskać dzięki OSINT?

Nadmieńmy, że dzięki OSINT możesz dowiedzieć się naprawdę wielu rzeczy. Przykładem są media społecznościowe, gdzie użytkownicy publikują informacje o swoim położeniu, relacjach z bliskimi, posiadanym majątku czy nawet numerze telefonu.

OSINT pozwala także dowiedzieć się kto jest inwestorem w danej spółce (lub kto składa się na jej zarząd), jakie są relacje dwóch osób, jaki majątek posiadają politycy czy jakie kwoty z budżetu samorządów pozyskały określone fundacje. Możliwości w tym przypadku jest wiele.

Jakie techniki białego wywiadu możemy wyróżnić?

Zaznaczmy na początku, że OSINT nie polega wyłącznie na znalezieniu określonych informacji, ale także złączeniu ich w całość i poddanie pełnej analizie. Tylko szeroki obraz zdobytych materiałów może pozwolić Ci na wysnucie ostatecznych wniosków. Pozyskiwanie i analiza sytuacji podzielona jest najczęściej na cztery główne etapy, które składają się w całe postępowanie.

1. Open Source Data – to analiza surowych danych, które są dostępne powszechnie i zebranie ich w jedno miejsce. Na tym etapie nie selekcjonujesz tego jakie informacje będą przydatne, a jakie nie. Nie są one też ułożone w pełną historię.
2. Open Source Information – w tym kroku uporządkowujemy informacje, układamy je w spójną całość i pozbywamy się danych niepotrzebnych.
3. Open Source Intelligence – ten etap polega na zbieraniu wniosków związanych z pozyskanymi danymi. W tym kroku śledztwo zbliża się ku końcowi.
4. Validated Open Source Intelligence – ostateczna weryfikacja danych (np. w innych legalnych źródłach).

Do technik pozyskiwania i analizy danych osintowych możemy zaliczyć między innymi eksplorowanie sieci czy literatury w celu uzyskania odpowiedzi na zadawane pytania, składanie wniosków o dostęp do danych związanych z informacją publiczną, albo analiza mediów społecznościowych obserwowanego obiektu.

ZOBACZ TEŻ: Czym zajmują się dziennikarze śledczy i z jakich urządzeń korzystają?

Kiedy warto sięgnąć po OSINT i dla kogo to technika użyteczna?

Techniki osintowe używane są przez różnego rodzaju podmioty. Służą m.in. do poszukiwania osób na których ciążą zarzuty kryminalne. W policji funkcjonują specjalne komórki, które np. analizują publikacje w mediach społecznościowych, aby znaleźć poszukiwanego przestępcę. Wiele było już zresztą przypadków, że kryminalista wpadł przez zdjęcie w social media.

Poza tym analizę tego typu danych dokonują takie instytucje jak fiskus czy ZUS (ustalając m.in. faktyczny stan majątku czy weryfikując możliwość działania w tzw. karuzeli podatkowej).

Jednak OSINT to nie tylko źródło dla publicznych podmiotów. Mogą korzystać z niego także dziennikarze śledczy tworzący m.in. teksty o osobach publicznych lub na temat spraw społeczno-finansowych, albo detektywi w różnych zakresach spraw – od śledztw gospodarczych, przez poszukiwanie osób zaginionych, aż po kwestie matrymonialne (np. związane z rozwodem). Wiele relacji międzyludzkich można ustalić właśnie przy pomocy dostępnych powszechnie źródeł.

OSINT z pewnością będzie się rozwijał. Publicznych i dostępnych dla każdego źródeł jest coraz więcej i warto brać je pod uwagę przy prowadzeniu działań śledczych. To dobre i legalne rozwiązanie.